معاون محیط زیست دریایی و تالابهای سازمان حفاظت محیط زیست گفت: مذاکرات میان 5 کشور حاشیه دریای خزر درباره عوامل مؤثر بر ورودی آب به این دریا و راهکارهای مدیریت آن در حال انجام است، اما این مذاکرات به دلیل تفاوت منافع کشورها فرآیندی زمانبر و پیچیده است.
به گزارش همشهری آنلاین، احمد رضا لاهیجانزاده امروز در نشست خبری کاپ ۷ اظهار کرد: میانگین افت سالانه تراز این دریا از حدود ۷.۵ سانتیمتر در دوره ۱۹۹۵ تا ۲۰۲۰، به حدود ۲۰ سانتیمتر در سالهای ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ و ۲۳ سانتیمتر در سال ۲۰۲۶ رسیده است؛ روندی که بر اساس مدلهای موجود میتواند دستکم تا ۲۵ سال آینده ادامه داشته باشد و ضرورت همکاری پنج کشور ساحلی برای سازگاری با پیامدهای آن را دوچندان کرده است.
وی افزود: کاهش تراز و عمق دریای خزر یکی از جدیترین موضوعات مطرحشده در هفتمین کنفرانس اعضای کنوانسیون تهران (COP۷) است، موضوعی که به دلیل پیامدهای مشترک آن برای پنج کشور ساحلی خزر، مورد توجه ویژه قرار گرفته است.
- خبر تائید نشد؛ کنوانسیون رژیم حقوقی دریای خزر هنوز به مجلس نرسیده است
- خزر، سهم یا قدر؟
- احتمال کاهش ۱۴ متری آب دریای خزر !
معاون محیطزیست دریایی و تالاب های سازمان حفاظت محیطزیست اظهار کرد: بر اساس مطالعات انجامشده، هر پنج کشور ساحلی دریای خزر، با شدت و میزان متفاوت، از پیامدهای کاهش تراز این دریا متأثر خواهند شد، بررسی تاریخچه نوسان تراز خزر نشان میدهد روند کاهش از سال ۱۹۹۵ آغاز شده، اما در سالهای نخست شدت چندانی نداشته و حساسیت زیادی در میان کشورهای ساحلی ایجاد نکرده است.
وی ادامه داد : این روند تا سال ۲۰۲۰، یعنی طی حدود ۲۵ سال، بهطور میانگین سالانه حدود ۷.۵ سانتیمتر کاهش تراز را نشان میداد، در حالی که از سال ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ میزان کاهش به حدود ۲۰ سانتیمتر در سال رسید و در سال ۲۰۲۶ نیز افتی حدود ۲۳ سانتیمتر ثبت شده است.
لاهیجانزاده گفت: مدلهای موجود نشان میدهد این روند ممکن است در سالهای آینده نیز ادامه داشته باشد و دستکم تا سال ۲۰۵۰، با شدت حداقل حدود ۲۰ سانتیمتر در سال، شاهد کاهش تراز و متعاقب آن پسروی آب دریای خزر باشیم.
پسروی شدیدتر در بخش شمالی خزر
وی ادامه داد: بخش شمالی دریای خزر که کشورهای روسیه، قزاقستان و با نسبت کمتری آذربایجان و ترکمنستان را دربرمیگیرد، به دلیل عمق کمتر، با پسروی شدیدتر آب مواجه است،
بر اساس گزارشهای ارائهشده، میزان پسروی در برخی مناطق شمالی خزر به حدود ۱۰ تا ۲۰ کیلومتر رسیده و این مسئله بنادر این مناطق را بهشدت تحت تأثیر قرار داده است.
لاهیجان زاده گفت: در ایران نیز آثار این پدیده در استان گلستان محسوستر است، چراکه شرایط بستر و عمق دریا در این منطقه، زمینه پسروی بیشتر آب را فراهم کرده است. البته استانهای مازندران و گیلان نیز از پیامدهای کاهش تراز خزر متأثر خواهند شد.
وی اظهار کرد: البته تدوین طرح منطقهای برای سازگاری با کاهش تراز خزر در همین راستا، هماهنگیهای منطقهای میان کشورهای ساحلی دریای خزر در حال انجام است و یک طرح منطقهای برای سازگاری با این پدیده تهیه شده است که کلیات آن قرار است در جریان COP۷ به امضای کشورهای مربوط برسد. با این حال، جزئیات این طرح نیازمند مذاکرات و توافق میان کشورهای ساحلی است تا اقدامات مشترک و هماهنگ برای سازگاری با روند کاهش تراز خزر در دستور کار قرار گیرد.
لاهیجانزاده تأکید کرد: همچنین قرار است حدود دو هفته دیگر نشست دیگری با حضور رئیسجمهوری و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست برگزار شود که در حاشیه آن، نشستی تخصصی درباره تراز دریای خزر برگزار خواهد شد و موضوع کاهش سطح آب و راهکارهای مواجهه با پیامدهای آن در سطوح عالی کشورهای ساحلی مورد بررسی قرار میگیرد.
تغییر اقلیم؛ مهمترین عامل کاهش تراز خزر
بر اساس مطالعات انجامشده از سوی کشورهای مختلف، چه بهصورت مستقل و چه در قالب مطالعات مشترک، مهمترین عامل کاهش تراز دریای خزر، تغییر اقلیم و افزایش تبخیر عنوان شده است.
وی اظهار کرد: افزایش دما موجب تشدید تبخیر در دریای خزر شده و بر اساس بررسیهای انجامشده، این عامل بیشترین سهم را در کاهش تراز آب دارد. پس از آن، کاهش ورودی آب رودخانهها به خزر نیز در این روند اثرگذار است، اما سهم آن در مقایسه با تغییر اقلیم و افزایش تبخیر بهمراتب کمتر ارزیابی شده است.
وی گفت: حدود ۸۰ درصد آب ورودی به دریای خزر از طریق رودخانه ولگا تأمین میشود و ۲۰ درصد باقیمانده از طریق رودخانههای چهار کشور دیگر ساحلی وارد خزر میشود. سهم ایران از ورودی رودخانهای به دریای خزر حدود پنج درصد برآورد میشود، کاهش ورودی رودخانهها نیز تحت تأثیر عواملی مانند کاهش بارندگی در حوزههای آبریز و احداث سدها قرار دارد. در حوزه آبریز ولگا نیز کاهش بارندگی و در کنار آن، سدسازی از جمله عوامل مؤثر بر کاهش ورودی آب به خزر عنوان شده است. با این حال، به دلیل حجم بسیار زیاد آبی که رودخانه ولگا وارد دریای خزر میکند، نقش کاهش ورودی رودخانهها در مقایسه با افزایش تبخیر محدودتر است.
لاهیجان زاده افزود: بررسی تاریخچه سدسازی در این حوزه نیز نشان میدهد بخش عمده سدهای بزرگ موجود مربوط به دهههای گذشته است و پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، سدسازی گسترده جدیدی در این حوزه انجام نشده است.
شدت تبخیر چندین برابر کاهش ورودی رودخانهها
بر اساس مطالعات ارائهشده، میزان تبخیر از سطح دریای خزر سالانه حدود ۳۰۰ تا ۳۶۰ میلیارد مترمکعب برآورد میشود، در حالی که میزان کاهش ورودی رودخانهها بسیار کمتر از این رقم است.
معاون محیطزیست دریایی و تالاب های سازمان حفاظت محیطزیستادامه داد: به همین دلیل، مطالعات انجامشده سهم تغییر اقلیم، افزایش دما و تشدید تبخیر را در کاهش تراز خزر بسیار بیشتر از کاهش ورودی رودخانهها ارزیابی میکنند. با توجه به ادامهدار بودن روند کاهش تراز خزر، تهیه برنامههای سازگاری در سطح ملی و منطقهای اهمیت بیشتری پیدا کرده است. در ایران نیز یک طرح جامع برای سازگاری با این پدیده تهیه شده که حدود ۱۰ روز پیش از سوی دفتر آمایش سازمان برنامه و بودجه، با همکاری دستگاههای مختلف، تدوین شده است. در این طرح، دستگاهها و بخشهایی که از کاهش تراز دریای خزر متأثر میشوند، برنامههای خود را برای سازگاری با پیامدهای این پدیده ارائه کردهاند.
مذاکرات ۵ کشور برای مدیریت ورودی آب خزر
لاهیجان زاده با اشاره به سهم عوامل مختلف در کاهش تراز دریای خزر و امکان مذاکره با کشورهای ساحلی برای مدیریت ورودی آب گفت: بر اساس این توضیحات، حتی اگر در یک سال شدت تبخیر کاهش پیدا کند، میزان آبی که از این طریق در خزر از دست میرود، چندین برابر میزان کاهش ورودی رودخانههاست و از این نظر این دو عامل قابل مقایسه نیستند. بنابراین نقش تغییر اقلیم و افزایش دما در کاهش تراز دریای خزر بسیار چشمگیرتر از کاهش ورودی رودخانههاست؛ هرچند کاهش ورودی رودخانهها نیز سهم خود را در این روند دارد.
وی افزود: در عین حال، کاهش ورودی آب رودخانهها از جمله عوامل انسانی و مدیریتی است که امکان گفتوگو و مذاکره درباره آن وجود دارد و به همین دلیل در مذاکرات میان کشورهای ساحلی خزر نیز مورد توجه قرار گرفته است.
وی تأکید کرد: مذاکرات میان پنج کشور درباره عوامل مؤثر بر ورودی آب به دریای خزر و راهکارهای مدیریت آن در حال انجام است، اما این مذاکرات به دلیل تفاوت منافع کشورها، فرآیندی زمانبر و پیچیده است.
برای نمونه، در روند تدوین اسناد و بیانیههای مشترک، حتی درباره واژهها و جملات یک متن، کشورهای عضو دیدگاههای خود را مطرح میکنند و تلاش دارند منافع ملی خود را در متن نهایی لحاظ کنند.
لاهیجان زاده اظهار کرد: در همین چارچوب، هماکنون نیز بیانیهای در حال تدوین است که شامل حدود ۲۰ تا ۳۰ بند است و تاکنون چهار جلسه آنلاین و یک جلسه حضوری طولانی برای بررسی مفاد آن برگزار شده است. جلسه حضوری نیز تا ساعت ۲۳ شب گذشته ادامه داشته و مذاکرات درباره این بیانیه امروز نیز ادامه دارد و ممکن است تا ساعات پایانی روز به طول بینجامد.در این مذاکرات، حتی درباره یک جمله و واژههای بهکاررفته در متن، کشورهای مختلف دیدگاههای خود را مطرح میکنند و هر کشور تلاش دارد ملاحظات و منافع خود را در متن نهایی لحاظ کند.
وی افزود: بر این اساس، نمیتوان انتظار داشت که درباره موضوعاتی مانند کاهش مصرف آب، نحوه بهرهبرداری از منابع یا تأثیر سدسازیها، صرفاً با طرح موضوع در یک نشست، به سرعت به توافق رسید. این مسائل باید در چارچوب مذاکرات میان کشورهای ساحلی بررسی و درباره آنها جمعبندی مشترک حاصل شود.
لاهیجانزاده تأکید کرد: موضوع اثرگذاری سدسازیها و کاهش ورودی رودخانهها به دریای خزر نیز از جمله محورهای گفتوگو میان کشورهای ساحلی است و پس از جمعبندی مذاکرات و دستیابی به توافق پنججانبه میتوان درباره جزئیات و نتایج آن بهصورت رسمی اظهار نظر کرد.
وی گفت: تجربه مذاکرات بینالمللی درباره تغییر اقلیم نیز نشان میدهد دستیابی به توافق میان چند کشور معمولاً فرآیندی طولانی است. همانگونه که در روند تدوین توافقهای بینالمللی مرتبط با تغییر اقلیم نیز مذاکرات طولانیمدتی میان کشورها انجام شده تا در نهایت به یک توافق یا بیانیه مشترک منجر شود.بر همین اساس، موضوع کاهش تراز دریای خزر نیز نیازمند تداوم گفتوگو و همکاری میان پنج کشور ساحلی است؛ بهویژه آنکه بخشی از عوامل مؤثر بر این روند، از جمله تغییرات اقلیمی، خارج از کنترل مستقیم کشورهاست، اما در زمینه عواملی مانند مدیریت منابع آب و ورودی رودخانهها، امکان همکاری و هماهنگی منطقهای وجود دارد.
پایش منابع آلاینده خزر/ چالش تبادل داده میان ۵ کشور
معاون محیطزیست دریایی و تالابهای سازمان حفاظت محیطزیست گفت: یکی دیگر از موضوعات مهم در حفاظت از محیط زیست دریای خزر، ورود منابع آلاینده از خشکی به این دریاست، منابعی که بخش قابل توجهی از آنها به پسابها و فاضلابهای شهری و انسانی، پسابهای صنعتی و همچنین روانابها و آلایندههای ناشی از فعالیتهای کشاورزی مربوط میشود.
وی گفت: پسماندها نیز از دیگر عوامل مؤثر بر آلودگی دریای خزر به شمار میروند و میتوانند در ورود پلاستیک و میکروپلاستیک به دریا نقش داشته باشند. یکی از مسیرهای اصلی انتقال این آلایندهها به دریای خزر، رودخانههایی هستند که در طول مسیر خود میتوانند انواع آلایندهها را دریافت و در نهایت وارد دریا کنند.
وی افزود: در یک ماه اخیر، یکی از موضوعات مورد بحث میان کشورهای ساحلی خزر، علاوه بر میزان پایش و اندازهگیری آلایندهها، میزان ورود این آلایندهها از منابع مختلف در کشورهای منطقه بوده است، در همین راستا، ایجاد یک بستر مشترک برای تبادل دادههای پایش و اطلاعات زیستمحیطی میان پنج کشور از موضوعات مهم مورد مذاکره بوده است. هدف از این اقدام آن است که دادههای مربوط به وضعیت محیط زیست خزر و میزان ورود آلایندهها در یک بستر مشترک جمعآوری و در اختیار کشورهای ساحلی قرار گیرد.
وی ادامه داد: با این حال، هنوز توافق نهایی در این زمینه حاصل نشده است. دستکم دو یا سه کشور اعلام کردهاند که برای اشتراکگذاری دادههای داخلی خود در سطح منطقهای، نیازمند دریافت مجوز از مراجع قانونی و بالادستی کشورهای خود هستند، از این رو، موضوع تبادل داده نیازمند تصمیمگیری در سطوح بالاتر کشورهاست و احتمالاً در این اجلاس و نشستهای بعدی نیز ادامه خواهد داشت.
لاهیجان زاده اظهار کرد: در حال حاضر، از میان پنج پروتکل مرتبط با کنوانسیون تهران، چهار پروتکل نهایی شده و وارد مرحله اجرا شدهاند، اما پروتکل مرتبط با پایش به دلیل حساسیتهای موجود درباره نحوه جمعآوری، مدیریت و اشتراکگذاری دادهها، همچنان در حال مذاکره است.
وی افزود: این پروتکل طی چند سال گذشته مورد بحث کشورهای عضو بوده و یکی از موضوعات اصلی مذاکرات، تعیین سازوکار مشترک برای پایش و همچنین نحوه قرار گرفتن دادهها بر روی یک بستر مشترک و قابل دسترس برای کشورهای عضو است، بر این اساس، تبادل دادههای زیستمحیطی و ایجاد سازوکاری مشترک برای پایش وضعیت دریای خزر، از موضوعات مهمی است که میتواند درک دقیقتری از میزان ورود آلایندهها، منابع آنها و تغییرات زیستمحیطی این پهنه آبی در اختیار کشورهای ساحلی قرار دهد؛ هرچند دستیابی به توافق نهایی درباره نحوه اشتراکگذاری دادهها همچنان نیازمند ادامه مذاکرات و هماهنگی میان کشورهای عضو است.
تلاش برای تأمین اعتبار پایدار مدیریت پسماند شمال
معاون محیطزیست دریایی و تالابهای سازمان حفاظت محیطزیست گفت: سالهاست موضوع مدیریت پسماند در استانهای شمالی کشور مطرح است و حتی در برنامههای پنجساله نیز بر اولویت مدیریت پسماند در این استانها تأکید شده، اما با وجود اقدامات مختلف، وضعیت پسماند همچنان مطلوب نیست.
وی افزود: بر اساس قانون مدیریت پسماند، مسئولیت اجرایی مدیریت پسماند شهری بر عهده شهرداریهاست و سازمان حفاظت محیط زیست و مرکز بهداشت وزارت بهداشت به عنوان ناظران، وظیفه نظارت بر اجرای صحیح این قانون را بر عهده دارند، یکی از مهمترین مشکلات پسماند در شمال کشور، شیرابه زبالهها است؛ چرا که بخشی از پسماندها در حاشیه سواحل، مناطق جنگلی و محدودههای نامناسب تخلیه میشوند و شیرابه حاصل از آنها میتواند به سفرههای آب زیرزمینی نفوذ کرده یا از طریق رودخانههای مجاور به دریای خزر و تالابها راه پیدا کند.
لاهیجانزاده افزود: تالاب انزلی یکی از نمونههای این وضعیت است؛ بخشی از شیرابه و فاضلاب میتواند به صورت غیرمستقیم و از طریق رودخانهها وارد این تالاب شود و بر شرایط زیستمحیطی آن اثر بگذارد،
در سالهای اخیر اقداماتی برای مدیریت پسماند در استانهای شمالی انجام شده است از جمله احداث و بهرهبرداری از زبالهسوزها در برخی شهرهای شمالی، با این حال، این اقدامات تاکنون نتوانسته مشکل پسماند را در سطح استانهای شمالی به شکل مطلوب حل کند.
در حوزه همکاریهای بینالمللی نیز اعتبار محدودی از سوی روسیه برای مدیریت پلاستیک در سواحل اختصاص یافت تا به صورت پایلوت، بخشی از مشکل ورود پلاستیک و میکروپلاستیک به دریای خزر در برخی شهرها مدیریت شود.
وی گفت: دفتر پسماند سازمان حفاظت محیط زیست نیز در سالهای اخیر بخش قابل توجهی از فعالیتهای خود را به موضوع پسماند در استانهای شمالی اختصاص داده است و در دولت و مجلس نیز اعتبارات ویژهای برای این موضوع در نظر گرفته شده، اما مجموعه این اقدامات هنوز نتوانسته وضعیت پسماند در شمال کشور را به شرایط مطلوب برساند.
لاهیجانزاده افزود: موضوع مدیریت پسماند شمال کشور همچنین در کارگروه ملی پسماند به ریاست معاون اجرایی رئیسجمهور مطرح و درباره آن تصمیماتی اتخاذ شده است با این حال، ضرورت اتخاذ یک تصمیم جدی و جامع برای حل این معضل همچنان مورد تأکید است.
وی ادامه داد: یکی از پیشنهادات مطرحشده برای تأمین منابع پایدار مدیریت پسماند، اختصاص بخشی از عوارض پرداختی خودروهایی است که وارد استانهای شمالی میشوند به مدیریت پسماند این استانهاست؛ چرا که حجم بالای سفر به شمال کشور در روزهای تعطیل و آخر هفتهها، موجب افزایش تولید پسماند در این مناطق میشود.
وی اظهار کرد: این پیشنهاد پیشتر در فرآیند بررسی لایحه بودجه در مجلس مطرح شد، اما به تصویب نرسید. پیشنهاد شده است در لایحه بودجه سال ۱۴۰۶ نیز موضوع اختصاص سهمی از عوارض خودروهای ورودی به استانهای شمالی برای مدیریت پسماند پیگیری شود تا بتوان منابع مالی پایدار و مستمری برای مدیریت پسماند شهرهای این مناطق ایجاد کرد.
لاهیجانزاده گفت: در همین راستا، بررسی راهکارهای فناورانه برای کاهش معضل شیرابه نیز در دستور کار قرار گرفته است. در یکی از پروژههای اجراشده در اصفهان، با استفاده از ظرفیت شرکتهای دانشبنیان، فناوری و تجهیزاتی برای مدیریت شیرابه طراحی و ساخته شده است که میتواند بخشی از این معضل را در استانهای شمالی کاهش دهد.
وی گفت: در این زمینه، بازدیدی از این پروژه حدود دو هفته پیش انجام شده و قرار است ظرفیتهای موجود برای استفاده از این فناوری در استانهای شمالی بررسی شود. در صورت ورود استانداریهای گیلان و مازندران به این موضوع، میتوان دستکم بخشی از مشکل شیرابه پسماند در این استانها را با استفاده از این فناوری مدیریت کرد.
وی افزود: در میان استانهای شمالی، وضعیت مدیریت پسماند در گلستان نسبت به دو استان دیگر بهتر ارزیابی شده و در حال حاضر، گیلان و پس از آن مازندران با مشکلات جدیتری در حوزه پسماند مواجه هستند.
وی تاکید کرد: در سفر پیشروی رئیسجمهور به استان گیلان، مدیریت پسماند و وضعیت تصفیهخانههای فاضلاب به عنوان دو موضوع اصلی در دستور کار قرار گرفته است. برای بهبود وضعیت تصفیهخانههای فاضلاب استان نیز اعتبار قابل توجهی پیشبینی شده که میتواند به اجرای طرحهای مرتبط با مدیریت فاضلاب و کاهش ورود آلایندهها به منابع آبی کمک کند.
کنوانسیون تهران بستری برای همگرایی کشورهای ساحلی خزر
لاهیجان زاده در پاسخ به ایرنا گفت: کنوانسیون تهران که با پیشنهاد ایران شکل گرفت، طی سالهای گذشته به بستری برای همکاری پنج کشور ساحلی دریای خزر در حوزه محیط زیست تبدیل شده است. اگر این کنوانسیون ایجاد نمیشد ممکن بود روند همکاریها و رسیدگی به مسائل زیستمحیطی خزر با دشواری بیشتری مواجه شود و شرایط به مراتب نامطلوبتری رقم بخورد.
پنج پروتکل برای اجرای تعهدات کنوانسیون
وی افزود: کنوانسیون تهران در سال ۱۳۸۵ به اجرا درآمد و در ادامه، پنج پروتکل ذیل آن تعریف شد که تصویب و اجرای آنها به تدریج در حال انجام است. پروتکل ارزیابی اثرات زیستمحیطی نیز سال گذشته به تصویب رسید، بر اساس این پروتکل، هر کشور باید آن را در دولت و مجلس خود تصویب کند و تا زمانی که همه کشورهای ذیربط مراحل قانونی را طی نکنند، پروتکل لازمالاجرا نخواهد شد.
با لازمالاجرا شدن پروتکل ارزیابی زیستمحیطی، پروژههای بزرگمقیاسی که احتمال اثرگذاری بر دریای خزر را دارند، باید از منظر زیستمحیطی مورد بررسی قرار گیرند و نظر کشورهای ساحلی درباره آثار احتمالی آنها نیز مورد توجه قرار گیرد.
۴ پروتکل نهایی شده است
لاهیچان زاده ادامه داد: این پروتکلها به تدریج در سالهای گذشته تصویب شدهاند و روند اجرای تعهدات کنوانسیون صرفاً به امضای آن در سال ۱۳۸۵ محدود نمیشود. تاکنون چهار پروتکل نهایی شده و سه پروتکل نیز لازمالاجرا شده است.
به گفته وی ، آثار این همکاریها اکنون در عمل نیز قابل مشاهده است و تقریباً هر ماه در یکی از کشورهای ساحلی خزر، موضوعات زیستمحیطی دریای خزر مورد بررسی قرار میگیرد و دیدگاههای محققان و کارشناسان آن کشورها در تصمیمگیریها دخالت داده میشود.
امید به نقش محوری کنوانسیون تهران
وی ادامه داد: در نشست حضوری کارشناسی اخیر نیز معاون وزیر ترکمنستان گزارشی از اقدامات این کشور در حوزه محیط زیست خزر ارائه کرد که نشاندهنده فعالیتهای انجامشده برای حفاظت از این پهنه آبی است، ترکمنستان با وجود برخورداری از حدود ۲۰۰ کیلومتر ساحل در دریای خزر، اقداماتی را در زمینه حفاظت از ماهیان خاویاری، مقابله با آلودگی و جلوگیری از ورود آلایندهها به خزر دنبال میکند.
لاهیجان زاده ادامه داد: بر این اساس، انتظار میرود کنوانسیون تهران به محور همکاریهای پنج کشور ساحلی تبدیل شود و کشورهای منطقه با حرکت حول این محور، اقدامات هماهنگتری را برای حفاظت از محیط زیست دریای خزر دنبال کنند.
تغییر اقلیم نگرانی فراتر از همکاریهای منطقهای
وی گفت: با وجود روند رو به گسترش همکاریهای زیستمحیطی میان کشورهای ساحلی، یکی از نگرانیهای مهم همچنان تغییر اقلیم است؛ موضوعی که ابعاد آن فراتر از منطقه خزر است و میتواند بر شرایط این پهنه آبی اثرگذار باشد.
مقابله با آلودگی نفتی، نخستین پروتکل مورد توافق کشورهای ساحلی
لاهیجان زاده گفت: پروتکل مقابله با آلودگی نفتی که در سال ۲۰۱۱ در آکتائو به توافق پنج کشور ساحلی دریای خزر رسید، نخستین پروتکل مورد توافق کشورهای عضو بود که به سرعت نیز لازمالاجرا شد، ایران در زمینه مقابله با آلودگی نفتی دریای خزر از جمله کشورهای پیشرو است و سازمان بنادر در این حوزه مسئولیتهایی را بر عهده دارد. هر سال نیز مانورهایی با هدف افزایش آمادگی دستگاههای مرتبط برای مقابله با آلودگی نفتی برگزار میشود.
وی افزود: در شمال کشور تجهیزات لازم برای مقابله با آلودگی نفتی مستقر شده و کشتیهای ویژه نیز برای این منظور پیشبینی شدهاند. همچنین دورههای آموزشی برگزار میشود و دستگاههای مرتبط در این برنامهها مشارکت دارند، همکاری میان کشورهای ساحلی نیز در این زمینه دنبال میشود و در صورت وقوع آلودگی، اطلاعرسانی میان کشورها انجام و تجهیزات و کشتیهای مقابله با آلودگی برای کنترل و پاکسازی منطقه اعزام میشوند.
اسناد اجلاس پیش از نشست میان ۵ کشور بررسی میشود
معاون محیط زیست دریایی و تالابهای سازمان حفاظت محیطزیست ادامه داد: در آستانه هر اجلاس کنوانسیون تهران، اسناد پیشنهادی از حدود دو تا سه ماه پیش از برگزاری نشست، میان پنج کشور ساحلی مورد بررسی قرار میگیرد و در صورت دستیابی به توافق، این اسناد در روز اجلاس به تأیید وزرا رسیده و امضا میشوند.
وی افزود: در کنار این اسناد، بیانیهای نیز برای هر اجلاس تهیه میشود که در مراسم اختتامیه به امضای کشورهای عضو میرسد. این بیانیه در عمل نقشه راه همکاریهای دو سال آینده، یعنی تا زمان برگزاری اجلاس بعدی، خواهد بود و تعهدات و اقداماتی که در آن پیشبینی شده، در اجلاس بعدی مورد بررسی قرار میگیرد.
بررسی ۲۸ بند از بیانیه پیشنهادی ۴۵ بندی
وی اطهار کرد: در بیانیه پیشنهادی این دوره، کشورهای عضو در ابتدا ۴۵ بند را پیشنهاد کردند که پس از بررسی مشخص شد هشت بند میان پیشنهادهای کشورها مشترک و تکراری است و از روند بررسی کنار گذاشته شد.
تا شب گذشته ۲۸ بند از موارد باقیمانده بررسی و نهایی شده بود و ۱۰ بند دیگر نیز در حال بررسی است که امید میرود تا پیش از پایان نشست درباره آنها توافق شود.
تأکید بر اجرای پروتکلهای زیستمحیطی خزر
لاهیجان زاده اطهار کرد: از جمله موارد نهاییشده برای درج در بیانیه، تأکید بر اجرایی شدن پروتکل مسکو و پروتکل آکتائو و همچنین اجرای پروتکل ارزیابی اثرات زیستمحیطی فرامرزی است که تصویب آن سال گذشته انجام شده است، همچنین از کشورهایی که هنوز پروتکل عشقآباد را تصویب نکردهاند، دعوت شده است مراحل تصویب آن را تکمیل کنند تا این پروتکل نیز در کشورهای باقیمانده لازمالاجرا شود.
ادامه مذاکرات برای نهایی شدن پروتکل پایش خزر
لاهیجان زاده گفت: ادامه کار بر روی پروتکل پایش دریای خزر نیز از دیگر موارد مورد تأکید در بیانیه است. بر اساس این پیشنهاد، پایش وضعیت محیط زیست خزر باید انجام شود و اطلاعات حاصل از پایش نیز میان کشورهای ساحلی به اشتراک گذاشته شود.
این موضوع از محورهای مورد بحث در نشست کارشناسی کنوانسیون تهران بوده و در بیانیه نیز بر ادامه روند مذاکرات و همکاری کشورها در این زمینه تأکید شده است.
پیشنهاد ایران برای حفاظت از فک خزری
معاون محیط زیست دریایی و تالابهای سازمان حفاظت محیطزیست گفت: یکی از پیشنهادهای مورد استقبال در این نشست، پیشنهاد ایران برای تهیه برنامه اقدام حفاظت از فک خزری بود. پیش از این نیز اقداماتی در سطح ملی برای حفاظت از این گونه انجام شده و پیشنهاد تهیه برنامه اقدام منطقهای حفاظت از فک خزری به نام ایران ثبت شده است، قرار است این پیشنهاد در سند نهایی اجلاس مورد توجه قرار گیرد و در صورت تصویب، همکاری کشورهای ساحلی برای حفاظت از این گونه دنبال شود.
برنامه منطقهای پایش دریای خزر در دستور کار
لاهیجانزاده گفت: از دیگر محورهای مورد تأکید، نهایی و اجرایی شدن هرچه سریعتر برنامه منطقهای زیستمحیطی دریای خزر است. همچنین پیشنویس برنامه منطقهای برای نحوه پایش دریای خزر تهیه شده که بر اساس آن، هر پنج کشور باید در اجرای برنامه پایش مشارکت داشته باشند.
تدوین برنامه اقدام منطقهای برای نوسانات تراز خزر
وی افزود: با توجه به روند نوسانات تراز دریای خزر، پیشنویس برنامه اقدام منطقهای برای این موضوع نیز تهیه شده است. قرار است کلیات این برنامه در اجلاس مورد بررسی قرار گیرد و در صورت توافق کشورهای ساحلی، در اسناد نهایی نشست لحاظ شود.
بودجه ۲ سال آینده و بهروزرسانی برنامه راهبردی
وی افزود: برنامه بودجه دو سال آینده کنوانسیون تهران نیز از دیگر موضوعات در دست بررسی است و در صورت تأیید کشورهای عضو، کلیات آن در بیانیه اجلاس گنجانده خواهد شد، همچنین بهروزرسانی برنامه راهبردی کنوانسیون تهران درباره دریای خزر مورد تأکید قرار گرفته است. این برنامه قدمت زیادی دارد و پیشنهاد شده است با توجه به شرایط جدید دریای خزر و تحولات زیستمحیطی منطقه، مورد بازنگری و بهروزرسانی قرار گیرد.
لاهیجانزاده اطهار کرد: بیانیه نهایی اجلاس، پس از توافق کشورهای عضو، به عنوان سندی برای تعیین مسیر همکاریهای زیستمحیطی پنج کشور ساحلی در فاصله دو اجلاس مورد استفاده قرار خواهد گرفت.
کد خبر 1070941 منبع: ایرنا
-
زمان ورود اولین موج بارشی پاییز به کشور
-
شتاب گرفتن پسروی آب دریای خزر | کاهش سالانه به ۲۳ سانتیمتر رسید
-
۴ شهر ایران در جمع گرمترین مناطق جهان | امیدیه چهارم شد
-
کشف مقبرهدر زیر یک اردوگاه نظامی + عکس
-
احداث ایستگاه پمپاژ فاضلاب جنوب تهران متوقف شد
-
واکنش مهم به ادعای تحویل داده شدن سلاح مقاومت عراق به دولت این کشور
-
سردار آزمون در آغوش مادر در تهران | عکس
-
این خانوارها ۳ ماهه صاحب خانه ویلایی می شوند
-
ادعای وزیر خزانهداری آمریکا درباره پایان جنگ با آمریکا
-
تصاویری کمتر دیده شده از حضور رهبر شهید انقلاب در مناطق جنگی
-
یک کشور دیگر وارد جنگ عربستان شد
-
ستاره استقلالی: خداحافظ تیم ملی؛ تا قلعهنویی هست من نیستم | سطح فنی بالایی ندارد
-
ادعای عجیب ونس؛ با یک حمله تاکتیکی شگفتانگیز تأسیسات هستهای ایران را نابود کردیم
-
کمک جدید ترامپ رسید | نورهای مرموز در آسمان ایران | لیست پرماجرای ژنرال
-
خبر خوش سپاه؛ سلاح جدید برای هدف قرار دادن ناو هواپیمابر آمریکا
-
کندن موی این قسمت از بدن باعث عفونت میشود
-
پرسپولیس وارد رقابت با استقلال شد؛ این ۲ بازیکن را ما هم می خواهیم
-
ایران پیشنهاد کرده تنگه هرمز را در این صورت ۷روزه بازگشایی کند | ادعای کیودو
-
برای آتش بس بدون قید و شرط و آغاز مذاکرات آماده هستیم
-
ترامپ؛ امروز درباره ایران جلساتی دارم